خاموشیِ چراغِ اسراف؛ گامی برای پایداریِ روشنایی

عبدالحمید گل‌افشان

این روزها که گرمای طاقت‌فرسای تابستان برشانه بسیاری ازاستان‌های کشورسنگینی می‌کند. انرژی، بیش از هر زمان دیگری به «اکسیژنِ حیاتی» برای زیرساخت‌ها و آسایش مردم بدل شده است. اما در این میان آنچه بیش از گرمای هوا نگران‌کننده است، «گرمایِ اسراف» است؛ جریانی که بی‌‌صدا و آرام، تاب‌آوری نیروگاه‌های ما را نشانه رفته است.

مشاهده این صحنه که در پایان ساعت اداری چراغ‌های روشنِ بی‌دلیل و اسپلیت‌های پرقدرتِ رها شده در مدارس و ادارات، بی‌اعتنا به سرمایه ملی در حال کار هستند، نه تنها یک غفلت اداری، که یک چالش اخلاقی است. همین بی‌توجهی درسطح خانه‌ها نیز تکرار می‌شود؛ جایی که روشن نگه داشتنِ همزمانِ چند دستگاه سرمایشی، تنها به بهانه خنکای بیشتر، بدون آنکه سهمِ همسایگان‌ امان در برخورداری از برقِ پایدار را در نظر بگیریم، نوعی بی‌تفاوتیِ اجتماعی است. در ویلاهای شمال کشور نیز رطوبت هوا بهانه‌ای شده تا کولرها ۲۴ ساعته بی‌وقفه نفس بکشند و تاسیسات توزیع برق کشور را در وضعیتی بحرانی قرار دهند.

نکته دردناک‌تر اینجاست که در برخی سکونتگاه‌های سازمانی و دولتی، به دلیل عدم پرداخت مستقیم هزینه قبوض توسط ساکنان شاهد بی‌مبالاتی‌های عجیبی هستیم؛ به‌طوری که گاها مشاهده می‌شود حتی در زمان ترکِ طولانی‌مدتِ منزل یا رفتن به مسافرت وسایل سرمایشی همچنان بی‌وقفه در حال کار هستند. این نگاه که «هزینه را من نمی‌پردازم، پس اهمیتی ندارد»، نه تنها خیانتی آشکار به بیت‌المال است، بلکه عملاً حقِ روشناییِ بخش‌های وسیعی از جامعه را سلب می‌کند. ما فراموش کرده‌ایم که هر لامپِ اضافه‌ای که خاموش می‌شود، هر کولری که در نبودِ حضورِ ما در اتاق استراحت می‌کند پیامی است به نیروگاه‌ها برای تداومِ حیات. این یک معادله ساده اما حیاتی است: اگرهریک ازما حتی با خاموش کردنِ تنها یکی ازکولرهای اضافی یاچراغ‌های غیرضروری قدمی برداریم بار سنگینی از روی دوشِ زیرساخت‌های ملی برداشته می‌شود. معتقدم راهکارِ عبور از این روزهای سخت تنها به افزایش تولید محدود نمی‌شود؛ بلکه «فرهنگ‌سازیِ مسئولانه» کلید اصلی است. ازدستگاه‌های متولی انتظار می‌رود با آغوشی بازمشوق‌هایی ملموس وانگیزه بخش برای مشترکین «کم‌مصرف» در نظر بگیرند تا صرفه‌جویی از یک وظیفه به یک عادتِ شیرین تبدیل شود. درمقابل برای پرمصرف‌هایی که با بی‌توجهی پایداری شبکه را به مخاطره می‌اندازند باید تدابیری بازدارنده و منطقی اتخاذ شود تا هزینه اسراف عادلانه پرداخت شود. برق میراث مشترک ماست؛ بیایید با خاموش کردنِ یک چراغ روشناییِ فردایِ ایران را تضمین کنیم.